1/ Khái niệm Tiêu dùng xanh là gì?

Khái niệm tiêu dùng xanh lần đầu tiên được nhắc đến năm 1970 (Peattie, 2010) và từ đó nhiều nghiên cứu đã mở rộng khái niệm này. Tuy nhiên cho đến nay tiêu dùng xanh vẫn là một khái niệm khá mới và được định nghĩa bằng nhiều cách.

Tổng hợp các khái niệm đã nêu trong khuôn khổ nghiên cứu này Khái niệm tiêu dùng xanh là hành vi mua các sản phẩm thân thiện với môi trường (sử dụng ít năng lượng hoặc có khả năng tái chế), không gây hại hoặc tốt cho sức khỏe của con người đồng thời sử dụng các sản phẩm sao cho ít gây hại nhất đối với môi trường.

b/ Ý định và hành vi tiêu dùng xanh

– Ý định tiêu dùng: Ý định tiêu dùng phản ánh niềm tin của người tiêu dùng liên quan đến chuỗi hành vi tiêu dùng (Ajzen và Fishbein, 1980). Theo Ajzen (1985), nó được mô tả như là một động lực cá nhân trong nhận thức kế hoạch/quyết định của người tiêu dùng để phát huy nỗ lực trong việc thực hiện một hành vi cụ thể.

Theo Ajzen (2002), ý định hành vi được giả định là tiền đề trung gian của hành vi. Ý định hành vi ngụ ý sự sẵn sàng của một cá nhân để thực hiện một hành vi cho trước.

– Hành vi tiêu dùng xanh: Có nhiều khái niệm về hành vi tiêu dùng xanh, cơ bản được phát triển dựa trên khái niệm hành vi tiêu dùng và khái niệm sản phẩm xanh. Tổng kết lại thì hành vi tiêu dùng xanh là một chuỗi các hành vi; bao gồm: mua sản phẩm xanh, sử dụng xanh (chẳng hạn như tiết kiệm, tái sử dụng, tái chế, sử dụng bao bì xanh và xử lý rác thải).

c/ Mối quan hệ giữa ý định và hành vi tiêu dùng xanh

Mối quan hệ giữa ý định và hành vi tiêu dùng xanh trong nghiên cứu này là mối quan hệ thống kê phản ánh tác động của ý định đến hành vi tiêu dùng xanh.

d/ Các nhân tố ảnh hưởng tới mối quan hệ giữa ý định và hành vi tiêu dùng xanh

Các nhân tố ảnh hưởng tới mối quan hệ giữa ý định và hành vi tiêu dùng xanh là các nhân tố có thể làm mạnh lên, yếu đi tác động của ý định đến hành vi tiêu dùng xanh.

Hay nói cách khác trong một hoàn cảnh nhất định nào đó, ý định tiêu dùng sẽ tác động mạnh mẽ đến hành vi tiêu dùng xanh, đưa đến một hành vi tiêu dùng xanh thực tế trong khi ở một hoàn cảnh nhất định nào đó dù có ý định tiêu dùng xanh những hành vi tiêu dùng xanh thực tế lại không diễn ra.

Tiêu dùng xanh là gì?Tiêu dùng xanh là gì?

2/ Tổng quan về mối quan hệ giữa ý định và hành vi tiêu dùng xanh và tổng quan các nhân tố ảnh hưởng tới mối quan hệ này

a/ Tổng quan về mối quan hệ giữa ý định và hành vi tiêu dùng xanh

Ý định được hiểu là một quyết tâm hành động của một người theo một cách nhất định (Ramayah và các đồng nghiệp, 2010).

Lý thuyết người tiêu dùng chỉ ra rằng người tiêu dùng trải qua giai đoạn có ý định mua trước khi đi tới quyết định mua hay nói cách khác giữa ý định và hành vi mua tồn tại mối quan hệ nhân quả. Trong đó ý định tiêu dùng là tiền đề dẫn đến hành vi tiêu dùng.

T.S Vũ Anh Dũng và các cộng sự (2012) cũng đã nghiên cứu và đề xuất mô hình các nhân tố ảnh hưởng tới hành vi tiêu dùng xanh của người tiêu dùng Việt Nam.

Nghiên cứu trên 200 người tiêu dùng ở Việt Nam trong nghiên cứu này cho kết quả là ý định có tác động tích cực đến hành vi tiêu dùng xanh. Có nghĩa là những người có ý định cao hơn thì có khả năng thực hiện hành vi tiêu dùng xanh cao hơn và ngược lại. Với hằng số đã chuẩn hóa bằng 0,367, ý định tiêu dùng xanh có tác động tích cực đến hành vi tiêu dùng xanh. Khi ý định của người tiêu dùng xanh tăng lên 1 đơn vị, hành vi tiêu dùng xanh sẽ tăng lên 0,367 đơn vị.

Tổng quan về mối quan hệ giữa ý định và hành vi tiêu dùng xanhTổng quan về mối quan hệ giữa ý định và hành vi tiêu dùng xanh

b/ Tổng quan về các nhân tố ảnh hưởng tới mối quan hệ giữa ý định và hành vi tiêu dùng xanh

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực đầu tư cho nhãn xanh nhưng thị phần của sản phẩm xanh vẫn thấp (Rex và Baumann, 2007). Khoảng 30% người tiêu dùng Anh nói rằng họ có quan tâm tới môi trường nhưng không chuyển mối quan tâm đó thành hành động mua sản phẩm xanh thực tế (Young et la., 2009).

Nhiều người khẳng định thái độ và hành vi ủng hộ môi trường nhưng thất bại trong việc thực hiện chúng do các nhân tố bên trong và bên ngoài (Rylander and Allen, 2001). Trong đó nhân tố bên trong chủ yếu bao gồm mối quan tâm về môi trường và nhận thức của người tiêu dùng về tính hiệu quả. Mối quan tâm về môi trường biểu thị định hướng của cá nhân đối với môi trường và mức độ quan tâm của họ với vấn đề môi trường (Kim and Choi , 2005).

Trong nghiên cứu thực nghiệm của Hui-hui Zhao và các đồng nghiệp, yếu tố điều tiết bên trong chủ yếu bao gồm các mối quan tâm về môi trường và nhận thức hiệu quả của người tiêu dùng.

Các nhân tố bên ngoài cũng có thể ảnh hưởng đến quá trình ra quyết định của người tiêu dùng. Kollmuss và Agyeman (2002) nhấn mạnh rằng hành vi ủng hộ môi trường có nhiều khả năng xảy ra nếu các chính phủ và các tập đoàn thúc đẩy một lối sống bền vững.

Bonini và Oppenheim (2008) cho rằng sự hạn chế của sản phẩm xanh có thể ngăn cản hành vi tiêu dùng xanh. Hines et al. (1986) cũng đã xác định yếu tố hoàn cảnh như khó khăn về mặt kinh tế, áp lực xã hội và sự lựa chọn giữa những hành động có thể ảnh hưởng đến tiêu dùng xanh.

– Tại Việt Nam, nghiên cứu của TS. Vũ Anh Dũng (2012) cũng đã chỉ ra rằng trong mô hình các nhân tố ảnh hưởng đến hành vi tiêu dùng xanh, các yếu tố như giá, chất lượng, thương hiệu, nhãn sinh thái, mẫu mã, sự sẵn có của sản phẩm và hình thức phân phối là các nhân tố tác động đến quá trình từ ý định đến hành vi tiêu dùng xanh. Tuy nhiên nghiên cứu này chưa thực sự đo lường mức độ ảnh hưởng của các nhân tố này.

Các nghiên cứu liên quan đến các nhân tố tác động đến mối quan hệ giữa ý định và hành vi tiêu dùng xanh được tóm tắt trong Bảng 5 của nghiên cứu.

Xem thêm: tiền lươngtiêu dùng xanhđặc trưng cơ bản của thuế

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.